Kwiaty Japonii i sztuka kompozycji kwiatowych

Od VI wieku w Japonii sztuka układania kwiatów ewoluowała od elementu rytuału religijnego – będącego zbożną rozrywką dla kapłanów – do wyrafinowanego cermoniału towarzyskiego, stając się istotnym elementem kultury dnia codziennego Japonii. Układanie kwiatów uważano zawsze za zajęcie przystojące ludziom uczonym i literatom. Praktykowały ją damy z arystokracji oraz kapłani, filozofowie i wybitne osobistości, które wycofały się z życia publicznego. Sztuka ta niesie w sobie – obok wielu tradycyjnych przesądów – poważną domieszkę chińskiej filozofii, która przydaje jej aury czegoś dziwnego i tajemniczego.

Sztuka układania kwiatów jest w Japonii także elementem ogłady towarzyskiej, rządzą nią więc ważne reguły i ograniczenia odnoszące się do etykiety i ceremoniału, zaś głównym celem wszystkich kompozycji kwiatowych jest sprawienie przyjemności gościom.

Kwiaty i ich kompozycje towarzyszą Japończykom przez cały rok i pojawiają się tylko w ściśle określonych zestawieniach. Wybór różnych gatunków kwiatów zależy od pory roku i okazji, którą ma ona uświetnić oraz od tego, co dana kompozycja ma wyrażać. Kolor, wiek i ułożenie kwiatów i przeznaczenie kompozycji to przedmiot ściśle określonych wielowiekową tradycją zasad – nie ma tu przypadkowych zestawień, dlatego japońskie kompozycje tak bardzo różnią się nastrojem, kolorystyką, doborem kwiatów i ich przestrzennym rozmieszczeniem. Układanie ściętych kwiatów w najrozmaitszego rodzaju naczyniach stało się u Japończyków sztuką dekoracyjną wysoce wyrafinowaną, w porównaniu z którą zachodnie kompozycje kwietne wydają się najzupełniej przypadkowymi zestawieniami.

Książka Josiaha Condera wprowadza czytelnika w nieznane Europejczykom tajniki japońskiej sztuki układania kwiatów. Od omówienia czasu kwitnienia i odmian kwiatów, przez symboliczne znaczenie i okoliczności pojawiania się poszczególnych gatunków japońskich roślin w życiu codziennym oraz szczegółową prezentację zasad komponowania kwiatów na stosowne okazje, po przykłady układania takich kompozycji – wprowadzani przez urzeczonego Japonią autora – poznajemy to niezwykłe zjawisko kultury japońskiej.

Ryciny i drzeworyty, wykonane przez japońskich artystów z końca XIX wieku, przybliżają nie tylko bogactwo roślin, wykorzystywanych do kompozycji, ale także prawidła ich układania i zasady oglądania gotowych kompozycji. Josiach Conder - profesor architektury i architekt przy Cesarskim Rządzie Japonii

Co Andrzej Wajda sądzi o książce... Czar, z jakim kwiaty oddziałują na Japończyków jest ściśle związany z ich narodowymi zwyczajami i sztuką. Układanie ściętych kwiatów w najrozmaitszego rodzaju naczyniach, o czym opowiada książka, stało się u Japończyków sztuką dekoracyjną wysoce wyrafinowaną, w porównaniu z którą zachodnie kompozycje kwietne wydają się najzupełniej przypadkowymi zestawieniami. Charakterystyczne cechy japońskich kompozycji kwietnych związane są ściśle z właściwym Japończykom sposobem obserwowania natury kwiatów i rozkoszowania się nimi. Podczas gdy amator zachodni główną uwagę zwraca na kwiecie, japoński miłośnik swym podziwem obdarza całą roślinę czy drzewo, które owo kwiecie rodzi. Chropowatość pnia śliwy z jej prostymi gałązkami, czy też wdzięk płaczącej wiśni, miękko swymi gałęziami zamiatającej ziemie – są dlań nieoddzielne od całej urody samego kwiecia. Linie gałęzi i pnia, kształty i powierzchnie liści, rozmieszczenie pąków i kwiatów, wszystko to w pełni i na równi angażuje jego uwagę. Sztuka układania kwiatów w Japonii opiera się na konwencjonalnej idei rośnięcia kwiatów, z tego też względu Japończycy usiłują na-dać kompozycji charakter otwarty, by wyrażały się w niej w pełni indywidualne formy gałęzi, łodyg, liści i kwiatów. Owa sztuka kwietnych kompozycji niesie w sobie – obok tradycyjnych przesądów – poważną domieszkę chińskiej filozofii, która przydaje jej aury czegoś na pierwszy rzut oka dziwnego i tajemniczego. Twierdzi się, że z codziennej praktyki sztuki układania kwiatów rodzą się zalety takie jak religijność, samozaparcie, uprzejmość. W książce zamieszczono przepiękne ilustracje stylizowane na XIX - wieczne drzeworyty japońskie. Książka godna prawdziwego miłośnika japońskiej sztuki układania kwiatów. Conder Joseph Josiach (1852-1920), architekt and. Zaproszony w 1876 do Japonii, objął stanowisko wykładowcy sekcji architektury mieszkalnej w Tokijskiej Szkole Inżynieryjnej. Wywarł wielki wpływ na kształcenie nowego pokolenia japońskich architektów. Spędził w Japonii 43 lata zajmując się nauczaniem, propagowaniem budownictwa w stylu zachodnim oraz projektowaniem. Zmarł w Tokio. Za najważniejsze dzieła Condera uważa się: Muzeum Narodowe w Tokio (1882), pawilon Rokumeikan (1883), gmach wydziału prawa Uniwersytetu Tokijskiego (1884), kościół prawosławny Nikorai-seido (1891)

NAPISALI O KSIĄŻCE

POLITYKA
Przez ponad tysiąc lat pokolenia Japończyków żyły w poczuciu więzi z naturą i głębokiego dla niej szacunku. Ludzie uważnie obserwowali bieg czasu, odmierzanego porami roku, a do tych naturalnych przemian starali się dostosować swoje zachowania. Dziś jeszcze w jednym z najnowocześniejszych krajów świata nie zanikły takie zwyczaje, jak wiosenne wycieczki do miejsc słynnych z pięknie kwitnących wiśni czy jesienne - do czerwieniejących klonów. Symboliczne znaczenie, czytelne dla większości Japończyków, ma większość rodzimych kwiatów, drzew, a nawet traw. Z tego umiłowania przyrody wyrosła sztuka układania kwiatów, pełna subtelności niepojętych dla człowieka Zachodu, łącząca skomplikowaną etykietę z autentycznym przeżyciem. Jest to wyrafinowana rozrywka: zmysłowa i intelektualna zarazem. Opowiedział o niej Josiah Conder w książce, której pierwsze wydanie ukazało się w 1891 r. Były to czasy fin-de-sieclowego estetyzmu i mody na japońszczyznę w Europie i Ameryce. Poważni autorzy - do jakich zalicza się Conder - nie wahali się wtedy używać takich słów jak "zachwycające", "urocze" czy "przepyszne". W rezultacie książka, czytana dziś, jest właśnie urocza. Z jednej strony dostarcza cennej i wciąż aktualnej wiedzy na temat sztuki kwiatów, ich symboliki, związanych z nimi tradycji i zwyczajów, reguł i technicznych szczegółów. Z drugiej strony, napisana jest bogatym, literackim stylem, który doskonale oddał w przekładzie Ireneusz Kania, nie popadając w przesadną archaizację, ale zachowując specyficzny koloryt epoki. Josiah Conder do swoich "Kwiatów Japonii" zamówił barwne i czarno-białe drzeworyty u artystów japońskich. Te same ilustracje możemy podziwiać w obecnym wydaniu. W całości jest to książka niezwykła, uczta dla oka i ducha, prawdziwy czytelniczy luksus.

Joanna Wasilewska-Dobkowska NEWSWEEK
Na Dalekim Wschodzie pięknie kwitną nie tylko wiśnie. Josiah Conder, autor książki "Kwiaty Japonii", wprowadza czytelników z Zachodu w tajniki azjatyckiej sztuki układania kwiatów. Album ozdabiają ilustracje stylizowane na dziewiętnastowieczne japońskie drzeworyty. Wielkim miłośnikiem sztuki kraju Kwitnącej Wiśni jest Andrzej Wajda, który książkę Condera traktuje nie tylko jak podręcznik dla bukieciarzy. "Z codziennej praktyki sztuki układania kwiatów rodzą się takie cnoty, jak religijność, samozaparcie, uprzejmość" - twierdzi reżyser. Dla Josiaha Condera sztuka kompozycji jest chlebem powszednim. W Japonii spędził 43 lata, wykładając architekturę w Tokijskiej Szkole Inżynieryjnej. Zmarły w Tokio w 1920 roku architekt pozostawił po sobie wiele imponujących budowli, m.in. Muzeum Narodowe w Tokio i siedzibę Wydziału Prawa Uniwersytetu Tokijskiego.

1. Przedmowa
2. Kwiaty Japonii
3. Kwiaty wiosenne
4. Kwiecie wiśni
5. Kwiaty letnie
6. Irysy
7. Piwonie i lotosy
8. Kwiaty jesienne
9. Siedem roślin jesiennych
10. Klony
11. Układanie kwiatów
12. Kwiaty według właściwych im miesięcy
13. Historia i teoria
14. Podział liniowy
15. Dobór materiału
16. Naczynia na kwiaty
17. Miejsce kwiatów w pomieszczeniach
18. Ceremoniał i etykiety
19. Przykłady praktyczne

---

Wydawca: Universitas; Autor: Conder Josiah
ISBN: 83-7052-596-2; Format: B4
Kategoria: Feng Shui, rośliny ozdobne, dekoracje - wnętrza